انقلاب در مزارع ایران: هوش مصنوعی میگوید هر بوته دقیقاً چقدر آب میخواهد.
پژوهشگران دانشگاه صنعتی امیرکبیر با همکاری یک استارتاپ دانشبنیان، سامانه هوشمند آبیاری دقیق (IAID) را توسعه دادهاند که با استفاده از سنسورهای خاک، هوش مصنوعی و دادههای هواشناسی، زمان و میزان دقیق آب مورد نیاز هر بوته را تعیین میکند. این سامانه در مزارع آزمایشی استان اصفهان تا ۴۲ درصد کاهش مصرف آب و ۲۸ درصد افزایش راندمان محصول را به همراه داشته است و به تازگی موفق به دریافت تأییدیه از جهاد کشاورزی شده است.
در شرایطی که کمبود آب به یکی از چالشهای اصلی کشاورزی ایران و جهان تبدیل شده، محققان کشور موفق به توسعه یک سامانه هوشمند آبیاری دقیق مبتنی بر هوش مصنوعی شدهاند. این سامانه که با نام IAID (Intelligent Artificial Irrigation Device) ثبت شده، شامل یک شبکه از سنسورهای کمهزینه در عمق ریشه گیاهان است که هر ۱۵ دقیقه یکبار رطوبت، دما، شوری و مواد مغذی خاک را اندازهگیری میکنند. این دادهها به صورت لحظهای به یک پردازنده مرکزی ارسال میشود که با استفاده از یک مدل یادگیری عمیق که روی دادههای ۶ ساله هواشناسی و کشاورزی ۱۲ استان آموزش دیده، پیشبینی میکند هر بوته در ۲۴ ساعت آینده به چه میزان آب نیاز دارد. آبیاری به صورت قطرهای هوشمند انجام میشود و هر بوته فقط سهم دقیق خود را دریافت میکند.
طبق گزارش ارائه شده در نمایشگاه کشاورزی دیجیتال تهران (اردیبهشت ۱۴۰۵)، نتایج میدانی این سامانه در مزارع گندم، ذرت و چغندر قند نشان داده است که میتواند مصرف آب را تا ۴۲ درصد کاهش دهد و در عین حال راندمان محصول را بین ۲۲ تا ۲۸ درصد افزایش دهد. مهمترین دستاورد این فناوری، کاهش ۶۰ درصدی نیاز به اپراتور انسانی است؛ چرا که سامانه به صورت خودکار شیرهای برقی را باز و بسته میکند. هزینه راهاندازی این سیستم برای هر هکتار حدود ۳۲ میلیون تومان برآورد شده که با صرفهجویی آب و افزایش محصول، ظرف کمتر از دو فصل زراعی برگشت سرمایه خواهد داشت. جهاد کشاورزی اعلام کرده که تسهیلات ۸۰ درصدی برای کشاورزانی که این سامانه را نصب کنند در نظر گرفته است و قرار است تا پایان سال ۱۴۰۵ حداقل در ۱۰ استان پایلوت اجرایی شود.
این فناوری که مورد توجه سازمان خواربار و کشاورزی ملل متحد (فائو) نیز قرار گرفته، نویدبخش تحولی بزرگ در کشاورزی پایدار است. در گام بعدی، تیم توسعهدهنده قصد دارد سامانه را به پهپادهای سمپاش هوشمند متصل کند تا علاوه بر آب، میزان دقیق کود و سم مورد نیاز هر نقطه از مزرعه نیز تعیین شود. با توجه به بحران آب در کشور و نیاز به امنیت غذایی، به نظر میرسد راهکارهای هوشمند مبتنی بر هوش مصنوعی میتوانند آینده کشاورزی ایران را نجات دهند. فائو قصد دارد این طرح را به عنوان یک مطالعه موردی موفق در منطقه خاورمیانه به کشورهای عراق، افغانستان و پاکستان نیز معرفی کند.