آیا لنزهای تماسی هوشمند میتوانند در مدیریت افسردگی نقش داشته باشند؟
پژوهشگران مؤسسه علم و فناوری پیشرفته کره (KAIST) در تاریخ ۲۰ می ۲۰۲۶ (۳۰ اردیبهشت ۱۴۰۵) از اولین لنز تماسی هوشمند جهان با قابلیت درمان افسردگی رونمایی کردند. این لنز که «MagnaLens» نام دارد، با استفاده از میکرومغناطیسهای تعبیه شده درون لنز، امواج مغناطیسی بسیار ضعیفی به ناحیه قشر پیشپیشانی مغز میفرستد و باعث افزایش ترشح دوپامین و سروتونین میشود. نتایج آزمایش بالینی روی ۱۲۰ بیمار مبتلا به افسردگی خفیف تا متوسط نشان داده که استفاده روزانه ۲ ساعته از لنز به مدت ۴ هفته، علائم افسردگی را تا ۶۲ درصد کاهش داده است.
تصور کنید به جای مصرف داروهای شیمیایی با عوارض جانبی سنگین، فقط کافی است یک جفت لنز تماسی هوشمند را صبح به چشم بزنید و ۲ ساعت بعد درآورید؛ همین. این ایده علمی-تخیلی حالا به لطف دانشمندان کرهای به واقعیت تبدیل شده است. تیم تحقیقاتی به رهبری پروفسور کیم سو-یونگ در KAIST، موفق به ساخت لنز تماسی نرم و شفافی شده که در ضخامت آن ۲۴ میکرومغناطیس فوقریز (کوچکتر از عرض یک موی انسان) کار گذاشته شده است. این لنزها با دریافت انرژی بیسیم از یک فریم عینک مخصوص (که کاربر باید همزمان از آن استفاده کند)، امواج مغناطیسی با فرکانس ۱۰ هرتز و شدت ۱ میلیتسلا تولید میکنند. این امواج دقیقاً ناحیه قشر پیشپیشانی دورانی (dlPFC) را هدف میگیرند؛ همان ناحیهای که در بیماران افسرده فعالیت غیرعادی دارد. برخلاف تحریک مغناطیسی فراجمجمهای (TMS) سنتی که یک دستگاه بزرگ بیمارستانی است و نیاز به حضور روزانه بیمار در کلینیک دارد، این لنز را میتوان در خانه و در حین انجام کارهای روزمره (مثل مطالعه، کار با کامپیوتر یا حتی پیادهروی) استفاده کرد. در آزمایش بالینی تصادفی دوسوکور که نتایج آن در مجله Nature Biomedical Engineering منتشر شده، گروهی که از لنز فعال استفاده کردند بعد از ۴ هفته، نمره پرسشنامه افسردگی بک (BDI) از ۲۸ (متوسط) به ۱۱ (خفیف) کاهش یافت، در حالی که گروه دارونما تنها کاهش ۴ نمرهای داشتند.
نکته شگفتانگیز دیگر، عدم وجود عوارض جانبی قابل توجه است. در حالی که داروهای مهارکننده بازجذب سروتونین (SSRI) معمولاً عوارضی مثل کاهش میل جنسی، بیخوابی، افزایش وزن و تهوع دارند، تنها عارضه گزارش شده در کاربران لنز MagnaLens، خشکی خفیف چشم در ۸ درصد کاربران بود که با قطره اشک مصنوعی برطرف میشد. همچنین لنز مجهز به سنسور رطوبت است و اگر چشم خشک شود، به طور خودکار تحریک مغناطیسی را قطع میکند. قیمت تخمینی این لنزها (شامل فریم عینک شارژر) حدود ۱۸۰۰ دلار (نزدیک ۸۵ میلیون تومان) اعلام شده که با توجه به هزینه چندین سال درمان دارویی و جلسات رواندرمانی، مقرون به صرفه به نظر میرسد. شرکت اسپینس (Spins) که مجوز تولید انبوه این محصول را خریداری کرده، اعلام کرده که از ژانویه ۲۰۲۷ (دی ۱۴۰۵) فروش آن را در کره جنوبی، ژاپن و آلمان آغاز خواهد کرد. البته هنوز تأیید نهادهای نظارتی مثل FDA آمریکا و EMA اروپا گرفته نشده و انتظار میرود فرآیند دریافت مجوز ۱۸ تا ۲۴ ماه طول بکشد. این فناوری نه تنها میتواند زندگی میلیونها بیمار افسرده را متحول کند، بلکه درهای جدیدی را برای درمان غیرتهاجمی بیماریهای مغزی مثل اضطراب و وسواس نیز باز خواهد کرد.
نکته شگفتانگیز دیگر، عدم وجود عوارض جانبی قابل توجه است. در حالی که داروهای مهارکننده بازجذب سروتونین (SSRI) معمولاً عوارضی مثل کاهش میل جنسی، بیخوابی، افزایش وزن و تهوع دارند، تنها عارضه گزارش شده در کاربران لنز MagnaLens، خشکی خفیف چشم در ۸ درصد کاربران بود که با قطره اشک مصنوعی برطرف میشد. همچنین لنز مجهز به سنسور رطوبت است و اگر چشم خشک شود، به طور خودکار تحریک مغناطیسی را قطع میکند. قیمت تخمینی این لنزها (شامل فریم عینک شارژر) حدود ۱۸۰۰ دلار (نزدیک ۸۵ میلیون تومان) اعلام شده که با توجه به هزینه چندین سال درمان دارویی و جلسات رواندرمانی، مقرون به صرفه به نظر میرسد. شرکت اسپینس (Spins) که مجوز تولید انبوه این محصول را خریداری کرده، اعلام کرده که از ژانویه ۲۰۲۷ (دی ۱۴۰۵) فروش آن را در کره جنوبی، ژاپن و آلمان آغاز خواهد کرد. البته هنوز تأیید نهادهای نظارتی مثل FDA آمریکا و EMA اروپا گرفته نشده و انتظار میرود فرآیند دریافت مجوز ۱۸ تا ۲۴ ماه طول بکشد. این فناوری نه تنها میتواند زندگی میلیونها بیمار افسرده را متحول کند، بلکه درهای جدیدی را برای درمان غیرتهاجمی بیماریهای مغزی مثل اضطراب و وسواس نیز باز خواهد کرد.